Groepen 6, 7 en 8

Erfgoed

Archeon

Locatie: Museumpark Archeon

Inschrijfformulier

Wat weten de leerlingen nu eigenlijk van de Romeinen? 
En in het bijzonder wat weten zij eigenlijk van de Limes?


De Limes wordt in 2021 naar alle waarschijnlijkheid uitgeroepen tot Werelderfgoed. De Werelderfgoedstatus biedt wereldwijde erkenning en het is een blijk van waardering voor de manier waarop bewoners en gebruikers tot op de dag van vandaag met een object, plek of gebied zijn omgegaan. 

Alle reden dus om je met de klas te verdiepen in de Romeinen en de Limes. Waar kun je dat beter doen dan in het museumpark Archeon!    

We bieden samen met Archeon een uniek project aan voor de leerlingen. Tom Hazenberg, archeoloog en curator zal ons hierbij assisteren.  

Een oorkonde

De leerlingen gaan voordat zij naar Archeon komen op school aan de slag. De lesbrief bevat op de laatste bladzijde een tiental vragen. Door deze vragen te beantwoorden en te onthouden zijn zij in staat een examen te doen op Archeon. In een heus ingericht romeins klaslokaal, met leraar, doen zij het examen. Aan het einde van het bezoek worden zij weer verwacht in het museum en zullen de oorkondes uitgereikt worden. Een mooi document waarmee ze aantonen over kennis te beschikken omtrent de romeinen, de romeinse schepen en de Limes. 

Hoe ziet het bezoek eruit:

De klas wordt ontvangen in het museum. Vervolgens zullen zij begeleid door het park wandelen. Eenmaal aangekomen bij de poort wordt de klas in tweeën opgesplitst. Er gaat een groepje naar De Werf, waar de oude romeinse schepen worden gerestaureerd. Daar worden de leerlingen informatie; waarom, wat, hoe en wie? Dat duurt ongeveer een 20 minuten. Het andere groepje gaat naar het romeinse klaslokaal. Een leraar zal ze daar ontvangen en o.a. vertellen hoe dat eigenlijk ging toen op een school. Maar het gaat uiteindelijk om het examen, wat interessant, leerzaam en voor iedereen haalbaar zal zijn. Als je maar op school en thuis geoefend hebt. En je begrijpt na 20 minuten wisselen de groepjes van locatie.

Wat is de Limes?

De limes is de noordgrens van het Romeinse Rijk. Deze grens is ongeveer 7000 kilometer lang. De Limes had verschillende gedaanten: in Engeland was het een muur (de Muur van Hadrianus), en ook tussen de Rijn bij Bonn in Duitsland en de Donau in Rusland, liep de grens over het land heen. Maar op het Nederlands grondgebied viel de Limes samen met de Rijn. De loop van die Romeinse Rijn is tegenwoordig nog bijna hetzelfde, alleen heet de rivier nu stroomafwaarts Rijn, Nederrijn, Kromme Rijn, Leidsche Rijn en Oude Rijn. De Rijn verdeelde Nederland eigenlijk in twee stukken: de beschaafde Romeinse kant in het zuiden en de ‘barbaarse’ kant in het noorden. De Rijn is bijna vier eeuwen lang, van 19 voor Christus tot 450 na Christus) grensrivier geweest. 

Romeinse schepen van Zwammerdam

Tijdens de opgravingen in de jaren ’70 in Zwammerdam, zijn er op het terrein van de Hooge Burch drie Romeinse platbodem schepen en drie boomstamkano’s aan het licht gekomen. Het grootste schip, de Zwammerdam 6, is 34 meter lang en 4,5 meter breed. Deze unieke vrachtschepen werden gebruikt voor transport van bouwmaterialen vanuit Duitsland naar Nederland en/of Groot-Brittannië. De Oude Rijn was voor de Romeinen niet slechts de grens van hun rijk, maar ook een transportader. De schepen zijn na de opgraving door de Rijksdienst van Cultureel Erfgoed geconserveerd en opgeslagen door het Nederlands Instituut voor Scheeps- en onderwaterarcheologie (NISA). 

Ondertussen zijn ook in Woerden en de Meern soortgelijke schepen ontdekt en heeft onderzoek veel nieuwe informatie opgeleverd over deze unieke vondsten. Nederland telt momenteel 25 Romeinse schepen! Dat is bijzonder veel voor zo’n klein landje. Al deze schepen vertellen een eigen, uniek verhaal. De komende jaren, gaan archeologen op zoek naar het verhaal dat de Schepen van Zwammerdam ons kunnen vertellen. 

Lesmateriaal
filmpje die vooraf met de leerlingen bekeken moet worden aangevuld met een lesbrief. Er zijn drie prachtige lesbrieven en de lesbrief ter voorbereiding van het examen tijdens het bezoek aan Archeon.

Datum: 
November, december 
2021 

Lesbrief 1

Lesbrief 2

Lesbrief 3

Lesbrief 4

Groep 6, 7 en 8

Workshop archeon

27 oktober 2021:
Workshop voor leerkrachten

Lunch en lezing in museumpark Archeon   

Ton Hazenberg zal in Archeon een lezing voor de leerkrachten basisonderwijs Alphen aan den Rijn verzorgen. Tom Hazenberg (Rotterdam, 1963) kreeg Cultuurprijs Zuid-Holland vanwege zijn inzet om de maatschappelijke impact van archeologisch erfgoed te vergroten. Hij is directeur van Hazenberg Archeologie en initiator van romeinsekust.nl, een weblog over het Romeins onderzoek langs de Nederlandse kust. Tom Hazenberg heeft bijzondere projecten gerealiseerd op het snijvlak van archeologie, publieksbereik en versterking van de sociale cohesie.

Aanvang lunch:  13.30 uur

Aanvang lezing: 14.15 uur 

Einde lezing:       15.30 uur

Inschrijfformulier

Momenteel werkt hij samen met Archeon aan de restauratie van de originele scheepsresten van de Romeinse Zwammerdamschepen, met als doel deze weer terug te geven aan het publiek in het nieuw op te richten Nationaal Romeins Scheepvaart Museum.   

“Tom Hazenberg brengt de geschiedenis van de vroegste Zuid-Hollandse civilisatie tot leven. Dankzij hem kunnen we ons allemaal een beetje Romein voelen en varen we onder Hollandse luchten op de Oude Rijn van Traiectum naar Nigrum Pullum en verder naar Lugdunum” – aldus het juryrapport.